ใครที่ไถฟีด TikTok ในช่วงนี้ (ปลายปี 2023 – ต้นปี 2024) แล้วเจอคลิปคนเลียนแบบหุ่นยนต์สุดหลอน ไม่ต้องกังวลไป เพราะนี่คือ “Uncanny Valley” เทรนด์ใหม่ TikTok สุดฮิตจากต่างประเทศ ที่เริ่มมาทักทายไทม์ไลน์ของผู้ชมชาวไทย หากคุณอยากรู้จักกับ Uncanny Valley ให้มากขึ้น Digital Tips สรุปมาให้แล้ว อ่านเลย!
>> อ่านเพิ่มเติม: 7 ไวรัล TikTok ที่สั่นสะเทือนไปทั้งโซเชียล อัปเดตปลายปี 2023
Uncanny Valley คืออะไร
จริง ๆ แล้ว Uncanny Valley ไม่ใช่ศัพท์ใหม่ แต่เป็นชื่อที่ปรากฏครั้งแรกมาตั้งแต่ปี 1970 โดยมาซาฮิโระ โมริ ศาสตราจารย์ประจำสถาบันเทคโนโลยีแห่งโตเกียว ผู้เชี่ยวชาญด้านการประดิษฐ์หุ่นยนต์ ใช้อธิบายปรากฏการณ์เมื่อผู้คนรู้สึกประหม่าหรือวิตกกังวล หลังจากเผชิญหน้ากับหุ่นยนต์ที่มีลักษณะคล้ายสิ่งมีชีวิตมาก
ที่มา: https://www.researchgate.net/figure/The-Uncanny-Valley-Based-on-Mori-et-al-2012_fig1_350543380
มาซาฮิโระ โมริ ยังอธิบายต่อไปว่า เมื่อผู้คนค้นพบหุ่นยนต์ที่ดูคล้ายกับมนุษย์ พวกเขามักจะรู้สึกถึงความน่าดึงดูด แต่ความรู้สึกนั้นจะอยู่เพียงแค่ชั่วขณะหนึ่งเท่านั้น เพราะเมื่อถึงจุดที่เป็น “หุบเขาลึกลับ” หรือ Uncanny Valley ผู้คนจะเริ่มตระหนักได้ว่าสิ่งที่อยู่ตรงหน้าไม่ใช่ของจริง และความรู้สึกไม่สบายใจก็จะเข้ามาแทนที่
ตัวอย่างหุ่นยนต์ที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์ Uncanny Valley
เพื่อให้คุณเข้าใจความรู้สึกตอนตกอยู่ในห้วง Uncanny Valley มากยิ่งขึ้น เราขอยกตัวอย่าง 4 หุ่นยนต์น่าขนลุกชื่อดังที่คนจะนึกถึงทุกครั้งเวลาพูดถึงปรากฏการณ์นี้
Telenoid
Telenoid คือหุ่นยนต์ที่ออกแบบโดย Hiroshi Ishiguro นักประดิษฐ์หุ่นยนต์ชาวญี่ปุ่น ซึ่ง Robots Guide ของ IEEE Spectrum เคยจัดอันดับให้เป็นหุ่นยนต์ที่น่าขนลุกที่สุด เพราะเป็นหุ่นยนต์สีขาวเรียบง่ายที่มีศีรษะโล้น ใบหน้าไร้ชีวิตชีวา และไม่มีแขนขา จึงทำให้ดูเหมือนมนุษย์ต่างดาวมากกว่ามนุษย์
Diego-san
วิศวกรและนักวิทยาการหุ่นยนต์แห่ง Machine Perception Lab ของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานดิเอโก พัฒนาหุ่นยนต์ทารกนี้เพื่อช่วยให้ผู้ปกครองสื่อสารกับทารกได้ดีขึ้น แต่ด้วยความสูง 1.2 เมตร (4 ฟุต) และหนัก 30 กิโลกรัม (66 ปอนด์) Diego-san จึงเป็นเด็กตัวใหญ่ ซึ่งใหญ่กว่าเด็กอายุ 1 ขวบโดยเฉลี่ย นอกจากนี้ Diego-san ยังขาดรายละเอียดในดวงตาและหน้าผาก ทำให้มองดูเป็นทารกที่ว่างเปล่าและน่าขนลุก
Geminoid-Hi
ที่มา: https://www.newscientist.com/article/mg19225731-200-meet-my-android-twin/
Geminoid Hi คือหนึ่งในผลงานสร้างสรรค์ของ Ishiguro ซึ่งเขามุ่งหวังให้มันเป็นร่างจำลองของตัวเอง และยังเอาผมจากหนังศีรษะของตัวเองมาสวมบนหุ่นยนต์แฝดของเขาอีกด้วย
Sophia
ที่มา: https://www.ipvanish.com/blog/sophia-the-robot/
Sophia เป็นหนึ่ง ในหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่มีชื่อเสียงที่สุด เช่นเดียวกับ AVA ของ Soul Machines และยังสามารถแสดงการแสดงออกทางอารมณ์ได้หลากหลายและมีความสามารถในการประมวลผลภาษาที่เป็นธรรมชาติ แต่เพราะใบหน้าของเธอดูคล้ายกับมนุษย์ผู้หญิงมากจนเกินไป และการแสดงอารมณ์ผ่านทางสีหน้าก็ทำให้ผู้คนรู้สึกไม่สบายใจ
เทรนด์ Uncanny Valley ใน TikTok
ชมคลิป: https://www.tiktok.com/@rjchumbley/video/7299495582429613354
แม้เราจะไม่ทราบต้นกำเนิดที่แน่ชัดของเทรนด์นี้ แต่จากการสำรวจพบว่า คลิป Uncanny Valley ลักษณะเดียวกับที่เป็นกระแส ปรากฏขึ้นครั้งแรกในเดือนพฤศจิกายน 2023 โดยแอคเคาท์ที่ใช้ชื่อว่า “The Goddess Boys” ตัวละครในคลิปจะเป็นผู้ชาย 2 คน แต่งตัวเหมือนคนปกติธรรมดา แต่มีบุคลิก หน้าตา และท่าทางคล้ายกับหุ่นยนต์ ซึ่งสร้างบรรยากาศชวนขนลุกได้อย่างไม่น่าเชื่อ ภายหลังคลิปนี้เผยแพร่ออกไป ก็มีหลายแอคเคาท์จับคู่แต่งกาย และทำท่าทางเลียนแบบคลิปนี้กันเป็นจำนวนมาก จนเกิดเป็นเทรนด์ Uncanny Valley บน TikTok และทุกคลิปจะใช้เสียงเพลง Brutus (Instrumental) ประกอบคลิปทั้งสิ้น
สรุป
เราสันนิษฐานว่า Uncanny Valley อาจมาจากความต้องการจะสร้างคอนเทนต์หลอน ๆ เป็นควันหลงในวันฮาโลวีน แต่ปรากฏว่าความน่าสนใจของคอนเทนต์ กลับดึงดูดให้คลิป ๆ หนึ่งกลายเป็นเทรนด์ฮิตทั่วแพลตฟอร์ม อย่างไรก็ดี ช่วงต้นปี 2024 คอนเทนต์ลักษณะนี้ก็ยังมีตัวตนอยู่บนหน้าไทม์ไลน์ หากแบรนด์ใดต้องการนำไปประยุกต์ใช้กับการทำคอนเทนต์ก็สามารถทำได้ (อย่าลืมติด Hashtag #UncannyValley เพื่อเปิดการมองเห็น)
อ้างอิง
Spectrum. What Is the Uncanny Valley?
Available from: https://spectrum.ieee.org/what-is-the-uncanny-valley
Verywellmind. What Is the Uncanny Valley?
Available from: https://www.verywellmind.com/what-is-the-uncanny-valley-4846247
